Нээрээ зудаар чоно, нохой таргалдаг гэж үг байдаг гэнэ. Тэрүүн шиг цагаан сараар манай лам нар баяждаг байхаа. Тэхдээ цагаан сар гэлтгүй жилийн 4 улирал баяжиж байдаг цагаан сараар бол зүгээр л гэнэт баяждаг байх. Лам багш нарыгаа чоно нохойтой зүйрлээд арай ч дэндүүлчихвүү дээ. Хаа сайгүй хүн бүр лам гээд мөнгөө бариад гүйгээд байхаар мөнгө хаана байна тийшээ би хүртэл гүйх нь аргагүй биддээ. Миний энэ агуу их шунал намайг өчнөөн олон мэргэжил солиход хайр найргүй хүргэж байнаа. Би лам байвал сайхан мантайсан тарган цагаан лам болох байхаа.

Зиак цагаан сар өнгөрөөд цалгиж халгиад сайхан баярлалаа даа. Хүн бүр мөр, дал бэлхүүсээ гаргаж ирэх жилийхээ өнгийг тодорхойлж, засал чимэглэлээ хийлгэдэг цаг иржээ. Лам бүр нэг зурхай зураад уншсан бүр дээр миний зурхай өөр гараад дургүй хүргээд болдогүй. Уг нь буддын шашин нэг болхоор ямар ч лам миний зурхайг зурсан аилхан л гармаар юм. Тиймээс би ч гэсэн ламаас юугаа дутдын ирэх жилийхээ өнгийг ямар байхыг тодорхойлж энээ тэрээ болох нь зүйтэй санагднам. Ингээд өөрийгөө чулуу татаж тэвэг тоглох гэдэг аргаар зурсанаа үзүүлий.

Шинэ жил болоогүй байхад л би цагаан сарын наастер орцон. Яадын ганц дуртай баярынхаа наастерыг эртхэн оруулаад орйохон гаргаж байх хэрэгтэй гэдэг зарчимтай. Цагаан сар нь сайхан баяр.

Би ингэдийн битүүний өдөр бөх үзчээд маргаашынхаа их аян дайны маршрутаа зурчаад ядрахгүйн тулд эрт унтанаа. Маршрут маш чухал олон айлыг цаг алдалгүй орох гол баримт бичиг болно. Шинийн нэгэнд тэртээ тэргүй айлын бууз идэх тул 2 өдрийн өмнөөс оогт юм идэхгүй гэдсээ сойно гэдгийг надаар хэлүүлэлтгүй бүгд баримталдаг байх гэж найднам. Өглөө босоод шар торонд хэдэн сонин хийж аваад булдруу толгойлоол шар тороо салхинд хийсгээл гараад шидчийшдээ. Яаж байгаан гэхээр айлын өгсөн бэлгийг хийх газаргүй цамцаа өмдөн дотуураа чихээд цамцруугаа бэлгээ хийж явах нь их төвөгтэй байдгаас тэр. Сонин бол их чухал айлд хоосон тор барьж орж байхаар худлаа юм авч яваа дүр эсгэж байгаад бэлэг багтахаа болиод ирхээр сонингоо гаргаад шидчихнэ гэсэн үг. Сонинг хаяхад ямарч гарзгүйшдээ. Бас хэвийн боов хугачаад шар торондоо хйичэх хэрэгтэй зуудаг нохойтой айлуудын нохойд хаяж өгөөд ороод явчихна шүү дээ. Миний энэ ухаан ууу ундарч байдаг янзын хог шүү.

Хиймор гэж мэдхүү. Хиймор гэдэг нь их эмзэг юу юугүй доройтчихдог юм байдын. Сэргэх хэдхээн сайхан аргатай шүү дээ. Таануус бүгдээрээ хиймор нь доройтсон байгаа. Худлаа гэвэл чи одоо байгаагаасаа мундаг баян явах ёстойн хиймортой байсан бол. Тэхээр та ч гэсэн хиймороо сэргээх хэрэгтэй боллоо гэсэн үгээ дээ.

Зиа цагаан сарын үеэр дахиал нөгөө гайтай ханиад сэргэнэ гэхийн. Энэ ханиаднаас болоод маасаг, аарц, чацаргана, адууны мах 4-ийн хэрэглээ ихсэж, хөөрхий адуунууд хүнээс их хэлмэгдэж байх шиг байна даа. Маасаг гэснээс хүмүүс бүгд л маасаг зүүж явдаг болсоор хүүхнүүдийн нүүрний тос, будаг үйлдвэрлэгчид асар ихээр алдагдал хүлээж байгаа байхдаа. Харин нүдээ сайхан будчаал явжаагаа энэ үед нүдний будаг хийх нь ашигтай байх. Зиа тэгээд царай муутай мань мэт ханиад дууссан ч маасагнаасаа гарахгүй гэж бодоол явжээн. Хэдийгээр ийм сайхан давуу тал байгаа ч сул тал бас байнаа. Энэ лалын шашинтэй улсын эрчүүдийн зовлонг өөрийн биеэр ойлгож гудмаар хөөрхөн хүүхэн хүүхэн харж явдаг сайхан үеэ дурсаж байхым даа би. Тэдгээр эрчүүд авгай авах гэж азын сугалаа сугалж байгаам шиг юм болдог байхдаа гэж тэрүүхэндээ бас өрөвдөж байх жишээний. Гүүү ээ эрчүүд нь сайхан хүүхэн хархаараа барьж аваад тэгээд хүүхнүүд нь нүүрээ халхаас аргагүй байдалд ордог ч байж болхымаа бас. Зиа удаад ирхээр юун хөөрхөн хүүхэн мантай хүний ам хамар ер нь ямархуу байдаг талаар мартах шинжтэй. Гэртээ нэг толь авж тавий байз.

Сүүлийн үед дэлхий даяар юу болоод байнаа. Энд тэндгүй Испаан, Монголгүй хүйтрээд дээр нь, 7 нар гараад, газар Гайтид бас манайд хөдлөөд, энд тэндгүй онгоц барьцаалаад, зарим газраа үер болоод, Тогогын хөлбөмбөгчидийг буудаад сайн юм ердөөсөө дуулдкуумаа. Хуучин цагт чинь Бритни нүцгэн зургаа авхуулав, БийЭэкс боссдоо алгадуулав, Британика хэвлэгдэв, Архангайн айраг ирэв, айлын охин өсөв гээд дандаа сайхан мэдээ байдагсан.